(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.24. అధ్యాయః 024
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
ధృష్టద్యుంనపరాజితేన దుర్యోధనేనాశ్వారోహణేన పలాయనం॥ 1 ॥
అశ్వత్థామాదిభిస్తదన్వేషణం॥ 2 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 9-24-0x(5121)(61461)
యుధ్యతాం యతమానానాం శూరాణామనివర్తనాం।
సంకల్పమకరోన్మోఘం గాండీవేన ధనంజయః॥ 9-24-1(61462)
ఇంద్రాశనిసమస్పర్శానవిషహ్యాన్మహౌజసః।
విసృజందృశ్యతే బాణాంధారా ముంచన్నివాంబుదః॥ 9-24-2(61463)
తత్సైన్యం భరతశ్రేష్ఠ వధ్యమానం కిరీటినా।
సంప్రదుద్రావ సంగ్రామాత్తవ పుత్రస్య పశ్యతః॥ 9-24-3(61464)
పితౄన్భ్రాతౄన్పరిత్యజ్య వయస్యానపి చాపరే॥ 9-24-4(61465)
హతధుర్యా రథాః కేచిద్ధతసూతాస్తథా పరే।
భగ్నాక్షయుగచక్రేషాః కేచిదాసన్విశాంపతే॥ 9-24-5(61466)
అన్యేషాం సాయకాః క్షీణాస్తథాఽన్యే బాణపీడితాః।
అక్షతా యుగపత్కేచిత్ప్రాద్రవన్భయపీడితాః॥ 9-24-6(61467)
కేచిత్పుత్రానుపాదాయ హతభూయిష్ఠబాంధవాః।
విచుక్రుశుః పితౄంస్త్వన్యే సహాయానపరే పునః॥ 9-24-7(61468)
బాంధవాంశ్చ నరవ్యాఘ్ర భ్రాతౄన్సంబంధినస్తథా।
దుద్రువుః కేచిదుత్సృజ్య తత్రతత్ర విశాంపతే॥ 9-24-8(61469)
బహవోఽత్ర భృశం విద్ధా ముహ్యమానా మహారథాః।
నిఃశ్వసంతి స్మ దృశ్యంతే పార్థబాణహతా నరాః॥ 9-24-9(61470)
తానన్యే రథమారోప్య హ్యాశ్వాస్య చ ముహూర్తకం।
విశ్రాంతాశ్చ వితృష్ణాశ్చ పునర్యుద్ధాయ జగ్మిరే॥ 9-24-10(61471)
తానపాస్య గతాః కేచిత్పునరేవ యుయుత్సవః।
కుర్వంతస్తవ పుత్రస్య శాసనం యుద్ధదుర్మదాః॥ 9-24-11(61472)
పానీయమపరే పీత్వా పర్యాశ్వాస్య చ వాహనం।
వర్మాణి చ సమారోప్య కేచిద్భరతసత్తమ॥ 9-24-12(61473)
సమాశ్వాస్యాపరే భ్రాతౄన్నిక్షిప్య శిబిరేఽపి చ।
పుత్రానన్యే పితౄనన్యే పునర్యుద్ధమరోచయన్॥ 9-24-13(61474)
సజ్జయిత్వా రథాన్కేచిద్యథాముఖ్యం విశాంపతే।
ఆవృత్య పాండవానీకం పునర్యుద్ధమరోచయన్॥ 9-24-14(61475)
తే శూరాః కింకిణీజాలైః సమాచ్ఛన్నా బభాసిరే।
త్రైలోక్యవిజయే యుక్తా యథా దైతేయదానవాః॥ 9-24-15(61476)
ఆగంయ సహసా కేచిద్రథైః స్వర్ణవిభూషితైః।
పాండవానామనీకేషు ధృష్టద్యుంనమయోధయన్॥ 9-24-16(61477)
ధృష్టద్యుంనోఽపి పాంచాల్యః శిఖండీ చ మహారథః।
నాకులిస్తు శతానీకో రథానీకమయోధయన్॥ 9-24-17(61478)
పాంచాల్యస్తు తతః క్రుద్ధః సైన్యేన మహతా వృతః।
అభ్యద్రవత్సుసంక్రుద్ధస్తావకాన్హంతుముద్యతః॥ 9-24-18(61479)
తతస్త్వాపతతస్తస్య తవ పుత్రో జనాధిప।
బాణసంఘాననేకాన్వై ప్రేషయామాస భారత॥ 9-24-19(61480)
ధృష్టద్యుంనస్తతో రాజంస్తవ పుత్రేణ ధన్వినా।
నారాచైరర్ధనారాచైర్బహుభిః క్షిప్రకారిభిః॥ 9-24-20(61481)
వత్సదంతైశ్చ బాణైశ్చ కర్మారపరిమార్జితైః।
అశ్వాంశ్చ చతురో హత్వా బాహ్వోరురసి చార్పితః॥ 9-24-21(61482)
సోఽతివిద్ధో మహేష్వాసస్తోత్రార్దిత ఇవ ద్విపః।
తస్యాశ్వాంశ్చతురో బాణైః ప్రేషయామాస మృత్యవే।
సారథేశ్చాస్య భల్లేన శిరః కాయాదపాహరత్॥ 9-24-22(61483)
తతో దుర్యోధనో రాజా పృష్ఠమారుహ్య వాజినః।
అపాక్రామద్వతరథో నాతిదూరమరిందమః॥ 9-24-23(61484)
దృష్టా తు హతవిక్రాంతం స్వమనీకం మహాబలః।
తవ పుత్రో మహారాజ ప్రయయౌ యత్ర సౌబలః॥ 9-24-24(61485)
తతో రథేషు భగ్నేషు త్రిసాహస్రా మహాద్విపాః।
పాండవాన్రథినః సర్వాన్సమంతాత్పర్యవారయన్॥ 9-24-25(61486)
తే వృతాః సమరే పంచ గజానీకేన భారత।
అశోభంత మహారాజ గ్రహాస్తారాగణైరివ॥ 9-24-26(61487)
తతోఽర్జునో మహారాజ లబ్ధలక్షౌ మహాభుజః।
వినిర్యయౌ రథేనైవ శ్వేతాశ్వః కృష్ణసారథిః॥ 9-24-27(61488)
తైః సమంతాత్పరివృతః కుంజరైః పర్వతోపమైః।
నారాచైర్విమలైస్తీక్ష్ణైర్గజానీకమయోధయత్॥ 9-24-28(61489)
తత్రైకబాణనిహతానపశ్యామ మహాగజాన్।
పతితాన్పాత్యమానాంశ్చ నిర్భిన్నాన్సవ్యసాచినా॥ 9-24-29(61490)
భీమసేనస్తు తాందృష్ట్వా నాగాన్మత్తగజోపమః।
కరేణాదాయ మహతీం గదామభ్యపతద్బలీ।
అథాప్లుత్య రథాత్తూర్ణం దండపాణిరివాంతకః॥ 9-24-30(61491)
తముద్యతగదం దృష్ట్వా పాండవానాం మహారథం।
విత్రేసుస్తావకాః సైన్యాః శకృన్మూత్రం చ సుస్రువుః॥ 9-24-31(61492)
ఆవిగ్నం చ బలం సర్వం గదాహస్తే వృకోదరే॥ 9-24-32(61493)
గదయా భీమసేనేన భిన్నకుంభాన్నిపాతితాన్।
ధావమానానపశ్యామ కుంజరాన్పర్వతోపమాన్॥ 9-24-33(61494)
ప్రాద్రవన్కుంజరాస్తే తు భీమసేనగదాహతాః।
పేతురార్తస్వరం కృత్వా ఛిన్నపక్షా ఇవాద్రయః॥ 9-24-34(61495)
ప్రభిన్నకుంభాంస్తు బహూంద్రవమాణానితస్తతః।
పతమానాంశ్చ సంప్రేక్ష్య విత్రేసుస్తవ సైనికాః॥ 9-24-35(61496)
యుధిష్ఠిరోఽపి సంక్రుద్ధో మాద్రీపుత్రౌ చ పాండవౌ।
గార్ధ్రపత్రైః శితైర్బాణైర్జఘ్నుర్వై గజయోధినః॥ 9-24-36(61497)
ధృష్టద్యుంనస్తు సమరే పారజిత్య నరాధిపం।
అపక్రాంతే తవ సుతే హయపృష్ఠే సమాశ్రితే॥ 9-24-37(61498)
దృష్ట్వా చ పాండవాన్సర్వాన్కుంచరైః పరివారితాన్।
ధృష్టద్యుంనో మహారాజ సహసా సముపాద్రవత్॥ 9-24-38(61499)
పుత్రః పాంచాలరాజస్య జిఘాంసుః కుంజరాన్యయౌ।
అదృష్ట్వా తు రథానీకే దుర్యోధనమరిందమం॥ 9-24-39(61500)
అశ్వత్థామా కృపశ్చైవ కృతవర్మా చ సాత్వతః।
అపృచ్ఛన్క్షత్రియాంస్తత్ర క్వ ను దుర్యోధనో గతః॥ 9-24-40(61501)
తేఽపశ్యమానా రాజానం వర్తమానే జనక్షయే।
మన్వానా నిహతం తత్ర తవ పుత్రం మహారథాః।
వివర్ణవదనా భూత్వా పర్యపృచ్ఛంత తే సుతం॥ 9-24-41(61502)
ఆహుః కేచిద్వతే సూతే ప్రయాతో యత్ర సౌబలః।
హిత్వా పాంచాలరాజస్య తదనీకం దురుత్సహం॥ 9-24-42(61503)
అపరే త్వబ్రువంస్తత్ర క్షత్రియా భృశవిక్షతాః।
దుర్యోధనేన కిం కార్యం ద్రక్ష్యధ్వం యది జీవతి।
యుధ్యధ్వం సహితాః సర్వే కిం వో రాజా కరిష్యతి॥ 9-24-43(61504)
తే క్షత్రియాః క్షతైర్గాత్రైర్హతభూయిష్ఠవాహనాః।
శరైః సంపీడ్యమానాస్తు నాతివ్యక్తమథాబ్రువన్॥ 9-24-44(61505)
ఇదం సర్వం బలం హన్మో యేన స్మ పరివారితాః।
ఏతే సర్వే గజాన్హత్వా ఉపయాంతి స్మ పాండవాః॥ 9-24-45(61506)
శ్రుత్వా తు వచనం తేషామశ్వత్థామా మహాబలః।
భిత్త్వా పాంచాలరాజస్య తదనీకం దురుత్సహం॥ 9-24-46(61507)
కృపశ్చ కృతవర్మా చ ప్రయయౌ యత్ర సౌబలః।
రథానీకం పరిత్యజ్య శూరాః సుదృఢధన్వినః॥ 9-24-47(61508)
తతస్తేషు ప్రయాతేషు ధృష్టద్యుంనపురస్కృతాః।
ఆయయుః పాండవా రాజన్వినిఘ్నంతః స్మ తావకాన్॥ 9-24-48(61509)
దృష్ట్వా తు తానాపతతః సంప్రహృష్టాన్మహారథాన్।
పరాక్రాంతాస్తతో వీరా నిరాశా జీవితే తదా॥ 9-24-49(61510)
వివర్ణముఖభూయిష్ఠమభవత్తావకం బలం।
పరిక్షీణాయుధాందృష్ట్వా తానహం పరివారితాన్॥ 9-24-50(61511)
రాజన్బలేన త్ర్యంగేన త్యక్త్వా జీవితమాత్మనః।
ఆత్మనా పంచమోఽయుధ్యం పాంచాలస్య బలేన హ॥ 9-24-51(61512)
తస్మిందేశే వ్యవస్థాయ యత్ర శారద్వతః స్థితః।
సంప్రద్రుతా వయం పంచ కిరీటిశరపీడితాః॥ 9-24-52(61513)
ధృష్టద్యుంనం మహారౌద్రం తత్ర నాభూద్రణో మహాన్।
జితాస్తేన వయం సర్వే వ్యపయామ రణాత్తతః॥ 9-24-53(61514)
అథాపశ్యం సాత్యకిం తముపాయాతం మహారథం।
రథైశ్చతుః శతైర్వీరో మామభ్యద్రవదాహవే॥ 9-24-54(61515)
ధృష్టద్యుంనాదహం ముక్తః కంఛిఛ్రాంతవాహనాత్।
పతితో మాధవానీకం దుష్కృతీ నరకం యథా॥ 9-24-55(61516)
తత్ర యుద్ధమభూద్ధోరం ముహూర్తమతిదారుణం॥ 9-24-56(61517)
సాత్యకిస్తు మహాబాహుర్మమ హత్వా పరిచ్ఛదం।
జీవగ్రాహమగృహ్ణాన్మాం మూర్చ్ఛితం పతితం భువి॥ 9-24-57(61518)
తతో ముహూర్తాదివ తద్గజానీకమవిధ్యత।
గదయా భీమసేనేన నారాచైరర్జునేన చ॥ 9-24-58(61519)
అభిపిష్టైర్మహానాగైః సమంతాత్పర్వతోపమైః।
నాతిప్రసిద్ధైవ గతిః పాండవానామజాయత॥ 9-24-59(61520)
రథమార్గం తతశ్చక్రే భీమసేనో మహాబలః।
పాండవానాం మహారాజ వ్యపాకర్షన్మహాగజాన్॥ 9-24-60(61521)
అశ్వత్థామా కృపశ్చైవ కృతవర్మా చ సాత్వతః।
అపశ్యంతో రథానీకే దుర్యోధనసమరిందమం।
రాజానం మృగయామాసుస్తవ పుత్రం మహారథం॥ 9-24-61(61522)
పరిత్యజ్య చ పాంచాల్యం ప్రయాతా యత్ర సౌబలః।
రాజ్ఞోఽదర్శనసంవిగ్నా వర్తమానో జనక్షయే॥ ॥ 9-24-62(61523)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి శల్యవధపర్వణి అష్టాదశదివసయుద్ధే చతుర్వింశోఽధ్యాయః॥ 24 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-24-4 సంప్రదుద్రావేతి పూర్వస్థం సంప్రదుద్రువురితి విపరిణామేన సంబధ్యతే॥
9-24-24 చతుర్వింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.